14 april 2026
De recente berichtgeving over het ontslag van de federale ombudsman voor Brussels Airport toont hoe snel de verschillende rollen in conflictoplossing in de pers door elkaar lopen. Nieuwsberichten spreken over de bemiddelende rol van de ombudsman, wat het des te belangrijker maakt om helder te blijven over wat bemiddeling precies is: er bestaat de wettelijk bepaalde erkende bemiddeling, een beschermde term waar de Federale Bemiddelingscommissie over waakt. Daarnaast zijn er andere beroepsgroepen die de termen ‘bemiddeling’ en ‘bemiddelaar’ gebruiken, maar op een andere manier te werk gaan. Als Federale Bemiddelingscommissie zien we ons daardoor genoodzaakt om de verschillen te verduidelijken.
De term bemiddeling is vandaag overal. Overheidsdiensten, ombudsdiensten en klachtenloketten geven aan dat zij “bemiddelen” bij conflicten. Dat klinkt geruststellend. Het wekt de indruk dat alle partijen samen rond de tafel gaan zitten om tot een oplossing te komen. Maar klopt dat beeld wel? Bemiddeling heeft een duidelijke betekenis. Het is een vrijwillig en vertrouwelijk proces waarbij partijen zelf, met hulp van een neutrale, onafhankelijke en onpartijdige derde tot een oplossing komen. De bemiddelaar neemt geen standpunt in, oordeelt niet en beslist niets. Hij of zij begeleidt enkel het proces. De oplossing komt van de partijen zelf.
In de praktijk wordt het woord “bemiddeling” steeds ruimer gebruikt. Veel diensten die zeggen dat ze bemiddelen, doen in werkelijkheid iets anders. Dat zien we ook bij benamingen zoals "Airport Mediation", waar de termen “mediation” en “bemiddeling” worden gebruikt voor een dienst die conflicten en klachten rond luchthavenactiviteiten opvolgt en tracht te begeleiden. Ombudsdiensten spelen een belangrijke rol voor burgers. Ze luisteren, onderzoeken klachten en doen aanbevelingen. Een belangrijk kenmerk van hun werk is wel dat het steeds vertrekt vanuit een specifieke maatschappelijke opdracht en rol in hun respectievelijke sector. Daardoor kunnen ze in een dossier ook een standpunt innemen. Dat verschilt fundamenteel van de rol van een bemiddelaar, die net géén inhoudelijk oordeel geeft.
Aangezien al die vormen van tussenkomst onder de noemer “bemiddeling” vallen, ontstaat verwarring. Wie verwacht om in gesprek te gaan met de andere partij en samen een oplossing te vinden, zoals bij een bemiddeling, zal wellicht niet vinden wat die zoekt bij een dienst die klachten behandelt, advies geeft of de oorzaak van het conflict onderzoekt. Door al die vormen van conflictoplossing met ‘bemiddeling’ te benoemen, vervagen de verschillen en raak je het overzicht kwijt.
We willen hier absoluut geen voorkeur uitspreken voor welke vorm van conflictoplossing dan ook. Verschillende conflicten kunnen gezien hun context en kenmerken baat hebben verschillende conflictoplossingsmethoden. Waar partijen in een conflict wel recht op hebben, is duidelijkheid: duidelijkheid over met wie ze te maken hebben, wat ze mogen verwachten, hoe lang het traject kan duren, wat de waarde van de uitkomst is en wat wel en niet mogelijk is.
Op al die vragen verschilt het antwoord naargelang de gekozen vorm van conflictoplossing. Het gaat dus niet om de vraag welke vorm meer waarde heeft, maar wel om het onderscheid tussen die verschillende vormen helder te houden. Onduidelijkheid leidt alleen tot valse verwachtingen en ontgoochelingen.
We breken dus geen lans voor de “erkende bemiddelaar” als zodanig, maar streven wel naar helderheid in het taalgebruik. Hoewel de term “bemiddeling” in het dagelijkse taalgebruik breed wordt ingezet, is het belangrijk om hem zorgvuldig te gebruiken wanneer men verwijst naar een specifieke vorm van alternatieve geschillenoplossing. Laat de term “bemiddelen” daarom verwijzen naar een welbepaalde vorm van conflictoplossing, met eigen regels en methodes, die tot een eigen soort oplossing leidt.
Laat dit een oproep zijn om samen meer duidelijkheid te scheppen in het ruime conflictoplossingslandschap, waarin elke vorm van ADR (“Appropriate” Dispute Resolution) zijn waarde heeft en nuttig is voor specifieke situaties.
Wanneer er echt sprake is van bemiddeling volgens de erkende principes, moeten we dat zo blijven noemen. Voor andere vormen van tussenkomst kan een andere term helpen. Het woord “facilitator” is bijvoorbeeld een mogelijkheid. Een facilitator begeleidt het contact of het gesprek, zonder te suggereren dat er een volledig bemiddelingsproces plaatsvindt.
Heldere woorden zorgen voor heldere verwachtingen. En dat is in het belang van iedereen die met conflicten te maken krijgt en ze helpt oplossen.